Czym jest stal nierdzewna 1.4301 i gdzie stosuje się V2A?

Oznaczenia stali 1.4301 – V2A, AISI 304, X5CrNi18-10

Ten sam materiał nosi różne nazwy w zależności od kraju i systemu norm. W praktyce często prowadzi to do nieporozumień. Oto zestawienie najważniejszych oznaczeń:

V2A

V2A to oznaczenie najczęściej stosowane w krajach niemieckojęzycznych. Pochodzi z 1912 roku – od drugiej próby opracowania przez wynalazców stopu austenitycznego o pożądanych właściwościach. Litera „V” oznacza Versuch (próbę), a „A” – Austenit (austenit). Określenie to jest używane do dziś, choć formalnie zostało zastąpione numerem materiału 1.4301.

AISI 304

AISI 304 to amerykańskie oznaczenie według American Iron and Steel Institute. Cyfra „3” oznacza austenityczne stale nierdzewne, a kolejne cyfry – numer seryjny w obrębie grupy. Jednym z wariantów jest AISI 304L – wersja niskowęglowa o zawartości węgla poniżej 0,03%. 304L charakteryzuje się szczególnie dobrą spawalnością i odpornością na korozję międzykrystaliczną, ale jest mniej odporna na wysoką temperaturę niż 304.

X5CrNi18-10

Oznaczenie DIN X5CrNi18-10 bezpośrednio opisuje skład chemiczny: X5 oznacza zawartość węgla poniżej 0,07%, Cr — chrom (18%), a Ni — nikiel (10%). Oznaczenie to jest obecnie stosowane głównie w kontekście technicznym i naukowym.

Skład chemiczny stali 1.4301

Stop składa się z następujących pierwiastków (wartości maksymalne w procentach masowych):

• Węgiel (C): maks. 0,07 %
• Krzem (Si): maks. 1,00 %
• Mangan (Mn): maks. 2,00 %
• Fosfor (P): maks. 0,045 %
• Siarka (S): maks. 0,015 %
• Chrom (Cr): 17,50–19,50 %
• Nikiel (Ni): 8,00 – 10,50 %

Właściwości stali nierdzewnej 1.4301

Właściwości mechaniczne

• Umowna granica plastyczności 0,2% (Rp 0,2): ≥ 230 N/mm²
• Wytrzymałość na rozciąganie (Rm): 500–700 N/mm²
• Wydłużenie przy zerwaniu (A5): 35 % (wzdłuż/w poprzek)
• Praca łamania ISO-V: 60 J (do 75 mm)

Właściwości fizyczne

• Gęstość: 7,9 kg/dm³
• Twardość: 160–190 HB
• Magnetyczność: Nie – przy odkształcaniu na zimno możliwa niewielka zmiana
• Możliwość polerowania: Tak, bardzo dobra
• Rezystancja elektryczna w temperaturze 20 °C: 0,73 Ω mm²/m

Zachowanie w podwyższonych temperaturach

1.4301 nadaje się do zastosowań w wysokich temperaturach. Wytrzymałość na rozciąganie maleje wraz ze wzrostem temperatury:

• W temperaturze 100 °C: Rm 450 N/mm²
• W temperaturze 200 °C: Rm 400 N/mm²
• W temperaturze 300 °C: Rm 380 N/mm²
• W temperaturze 400 °C: Rm 380 N/mm²

Czy stal 1.4301 jest magnetyczna?

Nie – stal 1.4301 w stanie wyjściowym nie jest magnetyczna. Jako stal austenityczna o zawartości niklu 8–10% w normalnych warunkach pozostaje paramagnetyczna. Po obróbce plastycznej na zimno jej struktura może ulec niewielkiej zmianie, co może powodować słabe właściwości magnetyczne.

Odporność na korozję

1.4301 jest odporny na korozję międzykrystaliczną przy grubości blachy do 5,0 mm – z wyjątkiem stanu po spawaniu. W przypadku zastosowań spawalniczych o wyższych wymaganiach dotyczących odporności na korozję zaleca się stosowanie gatunku 1.4307 lub 1.4404.

Zastosowania i branże

1.4301 jest standardowym materiałem w wielu branżach – wszędzie tam, gdzie liczą się odporność na korozję, higiena i estetyka:

• Architektura: okładziny elewacyjne, kabiny dźwigowe, schody ruchome, wykończenie wnętrz
• Budowa maszyn: zbiorniki, silosy, cysterny, meble przemysłowe
• Przemysł spożywczy i napojowy: rurociągi, instalacje produkcyjne, pomieszczenia czyste
• Technika medyczna i farmacja: komory dezynfekcyjne, wyposażenie sal operacyjnych
• Budowa statków: relingi, poręcze, balustrady
• Technika budynkowa: kominy, systemy rurociągowe

Międzynarodowy przegląd oznaczeń normowych

• EN (Europa): X5CrNi18-10
• AISI (USA): AISI 304 / S 30400
• UNS: S 30400
• AFNOR (Francja): X5CrNi18-10 / NF EN 10088-1
• BS (Wielka Brytania): X5CrNi18-10 / B.S. EN 10088-1
• Oznaczenie zakładowe (DE): V2A

Uszlachetnianie stali 1.4301 – co potrafi z niej stworzyć mirrorINOX

1.4301 to najczęściej obrabiany materiał bazowy w mirrorINOX. Szlifujemy, polerujemy, śrutujemy, powlekamy i uszlachetniamy ten materiał w zakresie, którego nie oferuje żaden inny producent w Europie – od HAIRLINE i VIBES przez Perfect Mirror No. 10® aż po barwne powłoki PVD w odcieniach Gold, Rose Gold, Black i Bronze. Wszystkie powierzchnie są wykonywane w naszym zakładzie w Cleebronn, dokumentowane i dostarczane z gwarancją powtarzalności – od pojedynczych arkuszy po duże projekty obejmujące dziesiątki tysięcy metrów kwadratowych.